Манай улсад хөдөлмөрийн гэрээгээр ажил эрхэлж буй гадаад иргэн 3,900 болж, өмнөх улирлаас 44%-аар буурчээ

Эх сурвалж: www.ikon.mn. 2023.01.17. Б.Даваабазар

Манай улсад 2022 оны дөрөвдүгээр улирлын байдлаар гадаадын 95 улсын 3.9 мянган иргэн хөдөлмөрийн гэрээгээр цалин хөлс, орлого олох зорилготойгоор хөдөлмөр эрхэлж, мөн цалин, хөлс, орлого олох зорилгогүйгээр сайн дурын ажил хийж байна. 

Ажил эрхэлж буй гадаад иргэдийн тоо өмнөх оны мөн үеэс 1.7 (29.8%) мянган хүнээр, өмнөх улирлаас 3.1 (43.9%) мянган хүнээр буурчээ. 

Ажил эрхэлж буй гадаад иргэдийг хүйсээр харвал: 

3.2 (81.3%) мянга нь эрэгтэй

0.7 (18.7%) мянга нь эмэгтэй

Улс орноор харвал: 

35.2 хувь нь БНХАУ-ын

8.5 хувь нь ОХУ-ын 

7.8 хувь нь Бүгд Найрамдах Социалист Вьетнам Улсын

6.2 хувь нь БНСУ-ын

6 хувь нь АНУ-ын

5.1 хувь нь Бүгд Найрамдах Филиппин Улсын

4.1 хувь нь Өмнөд Африкийн Бүгд Найрамдах Улсын

4.1 хувь нь Австралийн Холбооны Улсын

3.8 хувь нь Бүгд Найрамдах Энэтхэг Улсын

19.2 хувь нь бусад улсын харьяат байна.

Насны бүлгээр харьцуулбал 35-39 насныхан хамгийн их буюу 623 (15.8%), 20 хүртэлх насныхан хамгийн бага буюу 52 (1.3%) байна. 

Түүнчлэн гадаад иргэдийн 1,350 нь буюу 34.2 хувь нь уул уурхай, олборлолтын салбарт 954 буюу 24.2 хувь нь боловсролын салбарт ажилладгийг Үндэсний статистикийн хорооноос мэдээллээ.

Ажил эрхэлж байгаа гадаад иргэдийн 2,100 (52.7%) Улаанбаатарт байгаа бол нэг мянга нь (26.6%) Төвийн бүсэд, 500 нь (13.3%) Зүүн бүсэд, 200 нь (5.4%) Хангайн бүсэд, 77 (2%) нь Баруун бүсэд ажиллаж байгаа аж.

Мөрийтэй тоглоом зохион байгуулсан 10 хэргийг илрүүлж, 51 иргэнийг торгосон байна

Эх сурвалж: ikon.mn, 2022.03.11

Улаанбаатар хотын нутаг дэвсгэрт хууль бусаар мөрийтэй тоглоом зохион байгуулсан 10 хэргийг илрүүлжээ. Энэхүү хууль бус үйлдэлд холбогдсон 51 иргэнийг Зөрчлийн тухай хуулийн 5.7 дугаар зүйлд зааснаар торгуулийн шийтгэл оногдуулсан байна.

Тодруулбал, Олон нийтийн газар ашиг олох зорилгоор шоо, хөзөр, бусад эд зүйл ашиглан үр дүнг нь урьдчилан төсөөлөх боломжгүй, аз туршиж тоглодог мөрийтэй тоглоом тоглосон бол зөрчил үйлдэхэд ашигласан эд зүйл, хэрэгсэл, хууль бусаар олсон хөрөнгө, орлогыг хурааж хүнийг нэг зуун нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгоно хэмээн заасан байдаг.

Мөн автомат тоглоомын ширээ, четон, хөзөр, бэлэн мөнгө, компьютер зэргийг эд мөрийн баримтаар хураан авч Цагдаагийн ерөнхий газраас шалгалтын ажиллагаа явуулж байна.

Хууль бус мөрийтэй тоглоом зохион байгуулдаг этгээдүүд нь бусдын орон байрыг урт хугацаагаар түрээслэн мөрийтэй тоглоом, хууль бус үйл ажиллагааг зохион байгуулах тохиолдол гарч байна. Иймээс бусдад түрээслүүлсэн орон сууц, объектуудад тогтмол хяналт тавих, мөн интернэт банк болон банкны картаа бусдад ашиглуулахгүй байхыг анхаарууллаа.

Судалгаа: Иргэд буруу хүрдтэй машиныг хориглох, төв замаас хураамж авахыг дэмжжээ

Эх сурвалж: news.mn, 2022.02.24

Автозам дээрээ амьдардаг анхны бөгөөд цор ганц улс бол Монгол. Түгжрэлийг бууруулна гэж үе, үеийн дарга нар дээш гарч ардынхаа замыг хаагаад ард олон нь зам дээрээ аж төрж байна гэлтэй. Монголд амьдрахгүй ганц том шалтгааныг нэрлэ гэвэл мэдээж автозамын түгжрэл гэнэ. Иргэдээ гадагшаа туучихгүйн тулд бидэнд түгжрэлийг бууруулах тооцоо судалгаа хэрэгтэй. Тиймээс Нийслэлийн Засаг даргын тамгын газраас авто замын түгжрэлийг бууруулах шийдлийн талаар иргэдийн дунд судалгаа явуулж, түүндээ үндэслэн тодорхой шийдвэрүүд гаргахаар зэхэж байгаа аж. 

Уг судалгааны зарим үр дүнг танилцуулбал, замын хөдөлгөөнд оролцож буй иргэдийн 55 хувь нь хувийн автомашинтай замын хөдөлгөөнд оролцдог. Нэг үгээр бол, нийслэлийн хоёр хүн тутмын нэг нь машинтай аж. Иргэдийн унаж байгаа машинууд дунджаар 2008 он болон түүнээс доош онуудад үйлдвэрлэгдсэн байдаг байна.

Энэхүү судалгааны үр дүнг харвал хэд хэдэн хүчин зүйлсээс болж нийслэл тэг зогсолт хийх нөхцөл үүсгэж байна гэжээ.

Нэгд, гурван хүүхэд тутмын нэг нь харьяа сургуульдаа явдаггүй. Харин тэднийг хүргэж өгөхийн тулд хотын төв рүү явах иргэдийн 26 хувь нь хувийн унаагаар хүргэж өгдөг байна. Энэ нь түгжрэл үүсэхэд голлон нөлөөлдөг гэжээ.

Хоёрт, томоохон зах худалдааны төвүүдээс үүдэлтэй түгжрэл байна. Учир нь, нийслэлийн том гэх бүхий л худалдааны төвүүд хотын төвд байрладаг байна. Судалгааны дүнгээр хотын төв рүү орж буй иргэдийн 40 хувь нь худалдаа, наймаа хийх, дэлгүүр хэсэх гэж явдаг гэсэн тооцоо гарсан байна.

Гуравт, 10 өрх тутмын нэг нь такси үйлчилгээнд явдаг гэсэн байна. Тэгвэл нийслэлд 414 мянган өрх бий гэвэл 41400 машин нийслэлийн түгжрэлд томоохон нөлөө үзүүлж байна гэдгийг онцолсон байна. 

Харин түгжрэлийг бууруулахын тулд ямар арга хэмжээ авбал үр дүнтэй вэ гэдгийг иргэдээс асуухад дараах таван саналыг хамгийн их хэлжээ. Үүнд:

Иргэдийн 61-76 хувь нь гэрийн ойролцоо цэцэрлэг, сургууль шинээр барьж, хүрэлцээ хангамжийг нэмэгдүүлэх,

Нарантуул, Хүчитшонхор, Бөмбөгөр, 100 айл зэрэг томоохон худалдааны төв, захуудыг дэд төвүүдэд тархаан байрлуулах,

Нийтийн тээврийн парк шинэчлэл хийх, метро их багтаамжит масс транзит барьж нэвтрүүлэх,

Авто замын сүлжээг нэмэгдүүлэх

Ухаалаг гэрлэн дохионы системийг нэвтрүүлж оргил цаг болон, ачаалалтай уулзваруудын хөдөлгөөнийг оновчтой зохицуулалтыг хийх зэрэг ажлуудыг хийвэл түгжрэл бууруулсан гэж үзнэ хэмээжээ.

Судалгаанд оролцсон иргэдийн 82 хувь нь 100 айлыг хотоос гаргах, 73-75 хувь нь Нарантуул захын өргөтгөлийг, Өгөөмөр захыг хотоос гаргаж задлахыг дэмжжээ. Нарантуул орчмын бүсийг хотоос гаргавал түгжрэлийг бууруулахад бодитой үр дүн гарна гэсэн байна.

Түүнчлэн, Нарантуул, Бөмбөгөр, 100 айл, Хүчитшонхор захуудад өдөртөө давтамжтайгаар 138 мянган иргэн үйлчлүүлдэг гэх тооцоо гарсан байна. Мөн иргэдийн дэмжиж буй метро их хэмжээий багтаамжит транзит хөнгөн галт тэрэг Яармагийн чиглэлд барих юм бол судалгаанд оролцогсдын 56 хувь нь Яармагт амьдрана гэжээ.  

Нийслэлчүүд ярихдаа хувийн машинаас татгалзаж нийтийн тээвэр болон явганаар замын хөдөлгөөнд оролцвол түгжрэл буурах боломжтой гэлцдэг. Тэгвэл явган болон нийтийн тээврээр зорчиход гардаг хүндрэлүүдийн талаар судалгаанд оролцогчид ингэж хариулжээ. Үүнд:

-Автобусаар хэт олон хүн зорчдог тул шахдалцдаг, суудал олддоггүй.

-Автобусаар зорчиход тав тух муутай/хүйтэн, муухай үнэртэй, жолооч огцом тормозлодог гэх мэт/.

-Хүйтний улиралд автобус хүлээх хэцүү байдаг.

-Автобусны буудал хол байдаг.

-Зуны улиралд явган хүний зам усанд автдаг тул харайж,усаар туулах шаардлагатай.

-Авто замын хажуугаар явахад жолооч нар шавхай цацдаг гэх мэт хүндрэлүүд гардаг гэсэн байна.

Нэгэнт нийтийн тээвэр, явганаар явахад хүндрэлтэй байгаа тул бусад зохицуулалтыг хийх нь зүйтэй. Иймд нэгэн шийдэл байж болох бүсчлэлийн хураамж авахыг зөвшөөрөх үү гэх судалгааг хийхэд бүсчлэлийн хураамж 500 төгрөг авах болбол хотын төв рүү орох автомашинтай иргэдийн 30 хувь буюу 57.5 мянган иргэн нийтийн тээврээр үйлчлүүлэхийг илүүд үзнэ гэсэн хариулт өгсөн нь сайшаалтай юм.

Мөн буруу хүрдтэй машиныг хориглохыг дэмжихийг иргэдээс асуудахад дийлэнх нь дэмжинэ гэж хариулсан байна.

Гэхдээ нийслэлчүүдэд ганц бус багц шийдэл хэрэгтэй. Энэ мэтээр нэгдүгээр эгнээнд байрлуулсан иргэдийн автомашины ачилтын төлбөрийг 100 мянган төгрөг болговол нийт жолооч нарын 73 хувь нь хаа хамаагүй газар машинаа байрлуулж түгжрэл үүсгэхгүй гэх тооцоог энэхүү авто замын түгжрэлийг бууруулах шийдлийн судалгаанд дурджээ.

Иргэдийн дунд явуулсан энэхүү судалгааг үндэслэн түгжрэлийг бууруулах чиглэлд Нийслэлийн Засаг даргын тамгын газар болон Нийслэлийн иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлаас тодорхой шийдвэрүүдийг ирэх долоо хоногт гаргах юм байна. 

Нийслэл рүү 15 машинаар 551 шуудай нүүрс оруулахаар завдсаныг илрүүлжээ

Эх сурвалж: ikon.mn, 2022.01.24

"Таван толгой түлш" компани өдөр тутамд 3,500 орчим тонн сайжруулсан түлшийг 615 цэгт түгээн борлуулж байгааг Нийслэлийн удирдах ажилтнуудын шуурхай зөвлөгөөний үеэр "Таван толгой түлш" ХХК-ийн Хэрэглэгчдэд үйлчлэх албаны дарга Ч.Буянжаргал танилцууллаа. 

“Тус компани хэрэглэгчдээс ирсэн 5,100 тонн түлшний захиалгыг бүрэн нийлүүлсэн. Одоогийн байдлаар манай компанийн 16 шугам хэвийн ажиллаж, нийлүүлэлт хийж, 19,500 тонн түлшний нөөцтэй байна” гэлээ.

Түүнчлэн өнгөрсөн хоёр долоо хоногт 15 машинаар 551 шуудай нүүрс оруулж ирэхийг завдсан үйлдэл гарсан байна. Түүхий нүүрсийг нийслэл хотод оруулж ирэхээр завдаж буй тохиолдол гарсаар байгааг шалгаж, тодруулах үүргийг Хотын даргын зүгээс холбогдох албаныханд өгчээ.

18 хүртэлх насны дөрөв ба түүнээс дээш хүүхэдтэй өрхийн тоо 4,435-аар нэмэгджээ

Эх сурвалж: ikon.mn, 2022.01.17

Монгол Улсын хүн амын тоо 2021 оны эцсийн байдлаар 3.4 сая болж, өмнөх оноос 52,600 хүнээр өссөнийг Үндэсний статистикийн хорооноос өнөөдөр зарлалаа. 

Хүн амын нийгмийн байдлын зарим тоо статистикийг товчлон хүргэж байна.

Улсын хэмжээнд 2021 онд 

бүтэн өнчин хүүхдийн тоо 0.1% буурсан бол 

хагас өнчин хүүхдийн тоо 3.2% өсжээ. 

Өрх толгойлсон эхийн тоо 1.7% буурсан бол өрх үүсгэн ганц биеэр амьдарч байгаа өндөр настны тоо 44,175 болж 6.4% өссөн байна. 

Тодруулбал, 

өрх толгойлсон эх 2021 оны эцэст 69.1 мянга болж, өмнөх оноос 1172 (1.7%)-оор

өрх толгойлсон эцэг 15.7 мянга болж, өмнөх оноос 493 (3.0%)-аар тус тус буурчээ.

18 хүртэлх насны 4 ба түүнээс дээш хүүхэдтэй өрхийн тоо 2021 оны эцэст 56.1 мянга болж, өмнөх оноос 4,435 (8.6%)-аар өсжээ. Эдгээр өрхийг хүүхдийн тоогоор ангилж харвал нийт 18 хүртэлх насны 4, түүнээс дээш хүүхэдтэй өрхийн 

40.8 мянга (72.7%) нь 4

9.7 мянга (17.4%) нь 5

4.5 мянга (8.0%) нь 6

1.1 мянга (1.9%) нь 7 ба түүнээс дээш хүүхэдтэй өрх байна.

С.Тодгэрэл: Их, дээд сургууль, коллежийн 100 эмэгтэй суралцагчид ногдох эрэгтэй 64 байна

Эх сурвалж: ikon.mn, 2022.01.17

Улсын хэмжээнд 2021-2022 оны хичээлийн жилийн эхний байдлаар 1,453 цэцэрлэг, 848 ерөнхий боловсролын сургууль (ЕБС), 76 техникийн болон мэргэжлийн боловсролын сургалтын байгууллага, 88 их, дээд сургууль, коллеж үйл ажиллагаа явуулж байгааг Үндэсний статистикийн хорооноос мэдээллээ. 

2021-2022 оны хичээлийн жилд:

ЕБС-д 712.4 мянга (65.1%) 

Техникийн болон мэргэжлийн боловсрол, сургалтын байгууллагад 42.6 мянга (3.9%) 

Их, дээд сургууль, коллежид 149 мянган (13.6%) хүүхэд, залуус суралцаж байна. 

Хүснэгт. Бүх шатны боловсролын сургалтын байгууллага, сургалтын байгууллагын төрлөөр, хичээлийн жилийн эхний байдлаар

Сургалтын байгууллагын төрөл	Хичээлийн жилээр
	2018/2019	2019/2020	2020/2021	2021/2022
Цэцэрлэг	1,435	1,439	1,454	1,453
Төрийн	889	910	948	972
Хувийн	546	529	506	481
Ерөнхий боловсролын сургууль	803	820	839	848
Төрийн	656	662	672	682
Хувийн	147	158	167	166
Техникийн болон мэргэжлийн боловсрол, сургалтын байгууллага	86	80	75	76
Төрийн	51	50	46	43
Хувийн	35	30	29	33
Их, дээд сургууль, коллеж	94	95	88	88
Төрийн	18	21	20	20
Хувийн	76	74	68	68

ҮСХ-ны Нийгмийн статистикийн хэлтсийн дарга С.Тодгэрэл “Энэ хичээлийн жилд СӨБ-д хамрагдсан хүүхдийн тоо 191 мянга болж өмнөх хичээлийн жилээс 56 мянгаар буурсан нь КОВИД-19 цар тахлын улмаас 4-5 настай хүүхдийг үндсэн сургалтад хамруулж, гурван настай хүүхдийн хөгжлийг гэр бүлд түшиглэсэн зайны хэлбэрээр дэмжин ажиллаж  байгаатай холбоотой.

Энэ хичээлийн жилд ЕБС-ийн нэгдүгээр ангид 75.5 мянган сурагч шинээр элссэний 88.5 хувь нь СӨБ-д хамрагдсан. Цэцэрлэгийн бүлэг дүүргэлт энэ хичээлийн жилд 24 болж өмнөх хичээлийн жилээс 5-аар буурахад КОВИД-19 цар тахлын улмаас бүлэг дүүргэлтийг 20-25 байхаар зааж, 3 настай хүүхдийг цэцэрлэгт хамруулаагүйтэй холбоотой.   

2021-2022 оны хичээлийн жилийн эхэнд ЕБС-ийн бага ангийн бүлэг дүүргэлт нийслэлийн Сонгинохайрхан, Чингэлтэй, Багануур, Баянгол, Налайх дүүрэгт 36-38 байгаа нь стандартад анги дүүргэлтийг бага ангид 30-35 хүүхэдтэй байхаар тогтоосноос давсан үзүүлэлттэй гарсан” гэв.

График. Анги дүүргэлт, дүүргээр

Хүснэгт. Бүх шатны боловсролын сургалтын байгууллагад суралцагчид, хичээлийн жилийн эхний байдлаар

Сургалтын байгууллагын төрөл	Хичээлийн жилээр
	2018/2019	2019/2020	2020/2021	2021/2022
Сургуулийн өмнөх боловсролд	261	263.3	247	191
Эрэгтэй	133	134.4	126	97.6
Эмэгтэй	128	128.9	121	93.4
Ерөнхий боловсролын сургуульд	593	640.4	680.8	712.4
Эрэгтэй	298	320.5	341.1	357.2
Эмэгтэй	296	319.9	339.7	355.2
Техникийн болон мэргэжлийн боловсрол, сургалтын байгууллагад	37	37.8	40.2	42.6
Эрэгтэй	22.4	22.3	24.2	25.5
Эмэгтэй	14.6	15.5	16	17.1
Их, дээд сургууль, коллежид	158	148.4	147.3	149
Эрэгтэй	64	57.8	57.8	58
Эмэгтэй	93.6	90.6	89.5	91

Болвсролын сургалтын байгууллагад суралцагсдын хүйсийн харьцааг харахад СӨБ болон ЕБС-ийн хувьд 1-1.04-тэй харьцангуй ойролцоо түвшинд гарчээ. 

Харин техникийн болон мэргэжлийн сургалтын байгууллагад суралцагчдын хүйсийн харьцаа 1.49 буюу 100 эмэгтэй суралцагсдад ногдох эрэгтэй нь 149 байсан байна.

Энэхүү үзүүлэлт их, дээд сургууль, коллежийн хувьд эсрэгээрээ буюу 100 эмэгтэй суралцагсдад ногдох эрэгтэй 64 байгааг С.Тодгэрэл нэмж онцоллоо. 

Хугацаа хэтэрсэн зээлийн өрийн үлдэгдэл 2021 оны эцэст 938 тэрбум төгрөгт хүрэв

Эх сурвалж: ikon.mn, 2022.01.17

Мөнгөний нийлүүлэлт (М2) 2021 оны арванхоёрдугаар сарын эцэст урьдчилсан гүйцэтгэлээр 27.8 их наяд төгрөг болж, өмнөх оны мөн үеэс 3.6 (14.8%) их наяд төгрөгөөр өссөн болохыг Үндэсний статистикийн хорооноос мэдээллээ.

Ийнхүү өсөхөд,

• Валютын харилцах 362 тэрбум төгрөг 
• Төгрөгийн харилцах 2.2 их наяд төгрөгөөр
• Төгрөгийн хадгаламж 1.6 их наяд төгрөгөөр өссөн нь голлон нөлөөлжээ. 

Төгрөгийн болон валютын нийт хадгаламж 2021 оны арванхоёрдугаар сарын эцэст урьдчилсан гүйцэтгэлээр 19 их наяд төгрөг байна.

• 70.3 буюу 13.3 их наяд нь иргэдийнх
• 8.8% буюу 1.7 их наяд нь байгууллагын
• 20.9% буюу 1.4 их наяд төгрөг нь валютын хадгаламж байна.

ААН, байгууллага болон иргэдэд олгосон нийт зээлийн өрийн үлдэгдэл 20.9 их наяд төгрөг болжээ. Энэ нь 

• Өмнөх сараас 618 (3.1%) тэрбум төгрөгөөр,
• Өмнөх оны мөн үеэс 3.7 (21.3%) их наяд төгрөгөөр тус тус өссөн байна. 

Хугацаа хэтэрсэн зээлийн өрийн үлдэгдэл 2021 оны арванхоёрдугаар сарын эцэст 938.1 тэрбум төгрөг болж, өмнөх сараас 45.8 тэрбум төгрөгөөр, өмнөх оны мөн үеэс 331.3 тэрбум төгрөгөөр тус тус буурсан аж. 

Банкны системийн хэмжээгээр чанаргүй зээл 2021 оны арванхоёрдугаар сарын эцэст 2.1 их наяд төгрөг болж, өмнөх сараас 65.3 тэрбум төгрөгөөр, өмнөх оны мөн үеэс 71.5 тэрбум төгрөгөөр өссөн.

Нийт зээлийн өрийн үлдэгдлийн дүнд,

Хугацаа хэтэрсэн зээлийн эзлэх хэмжээ 4.5%

Чанаргүй зээлийн эзлэх хэмжээ 10%-ийг эзэлж буйг ҮСХ-ны хөдөө аж ахуй, байгаль орчин, үйлдвэрлэлийн статистикийн хэлтсийн дарга Э.Мягмарханд хэллээ. 

2021 онд Монгол Улсын суудлын автомашин 55,237, ачааны машин 26,526-аар нэмэгдэв

Эх сурвалж: ikon.mn, 2022.01.07

Монгол Улсын гадаад худалдааны эргэлт 2021 онд 16 тэрбум ам.долларт хүрсний 6.9 тэрбум доллар нь импорт байв. Цар тахлын өмнөх үетэй харьцуулахад буурсан ч 2020 оныхоос 29% өссөн үзүүлэлт юм. 

Импортоор нийлүүлэгдсэн барааны 

96 хувийг валютын төлбөртэй худалдаа

1.4 хувийг гадаадын зээлийн хөрөнгөөр нийлүүлсэн бараа

0.6 хувийг гадаадын тусламжийн бараа

1.9 хувийг гадаадын хөрөнгө оруулалтаар нийлүүлсэн бараа

0.04 хувийг боловсруулалтын бараа эзэлжээ. 

Импортоор нийлүүлэгдсэн барааны нийт дүнд машин механик тоног төхөөрөмж ба эд анги, цахилгаан хэрэгсэл, тэдгээрийн сэлбэг 1.3 тэрбум ам.доллар буюу 18.2 хувийг эзэлсэн байна. Энэ нь импортын дүнд эрдэс бүтээгдэхүүний дараа бичигддэг гол төрөл юм. 

Гаалийн ерөнхий газраас өгсөн мэдээллээр 2021 онд Монгол Улс нийт 770 сая ам.долларын үнэ бүхий 81,763 суудлын болон ачааны автомашин импортолжээ. Импортолсон машины тоо хэмжээ 2020 онтой харьцуулахад 7.7 мянгаар өссөн бол үнийн дүн 36% буюу 204 сая ам.доллароор өссөн байна. 

2020 онд импортолсон суудлын автомашины дундаж үнэ 5.6 мянган доллар байсан бол 2021 онд 6.9 мянган доллар болж 25% нэмэгджээ. 

57 иргэнийг утаажилтын бүсээс гаргаж, 160 сая төгрөгийн өмч хөрөнгийг авран хамгаалав

Эх сурвалж: toim.mn, 2022.01.03

Нийслэлийн хэмжээнд 2021 оны 12 дугаар сарын 27-ны өдрөөс 2022 оны 01 дүгээр сарын 02-ны өдрийг хүртэлх хугацаанд ахуйн гал түймрийн 42, аврах ажиллагааны 1 удаагийн буюу нийт 43 удаагийн дуудлага бүртгэгдсэн байна.

Дуудлагын дагуу нийслэлийн хүрээний анги, байгууллагуудын алба хаагчид ажиллаж, гал түймрийн утаажилтын бүсээс 57 иргэнийг гаргаж, 160 сая төгрөгийн өмч хөрөнгийг хамгааллаа.

Дуудлагын тоог өмнөх оны мөн үеийнхтэй харьцуулбал 7,1 хувиар буурсан дүнтэй байна гэж нийслэлийн Онцгой байдлын газраас мэдээллээ.

Өнгөрсөн долоо хоногт 56 иргэн угаартаж, нэг иргэн энджээ

Эх сурвалж: ikon.mn, 2022.01.03

Өнгөрсөн долоо хоногийн хугацаанд 102 дугаарын утсанд угаартсан гэх 20 дуудлага ирж, нэг иргэн энджээ. Мөн 56 иргэн хүнд, хөнгөн хэлбэрээр угаартаж эмнэлгийн тусламж авсан байна. Угаартсан иргэдийн 56.1 хувь нь хүүхэд байжээ. 

Угаартах болсон шалтгаан нөхцөлийг тодруулахад,

Гар хийцийн буюу энгийн зуухтай, ханан пийшингийн битүүмж муутайгаас утаа гарсан

Угаар мэдрэгчтэй боловч зай нь дууссан, эвдэрсэн

Яндангийн соролтыг хязгаарлаж, хаасан байсныг албаныхан мэдээллээ. 

Мөн хугацаанд түүхий нүүрс түлж байж болзошгүй талаар долоон дуудлага ирсний хоёр нь тогтоогдож, шалгалтын үйл ажиллагаа явагдаж байгаа ажээ. 

Нэг хотын хоёр туйлыг ойртуулах ОНХС

Эх сурвалж: ikon.mn, 2021.04.23

Улаанбаатар хот нэг улсын нийслэл боловч иргэдийнх нь хүсэл зориг хоёр туйлд хуваагддагийг Орон нутгийн хөгжлийн сан (ОНХС)-гийн санал асуулгын үр дүн харуулдаг. Энэ жил ч мөн ялгаагүй. Гуравдугаар сарын 1-нээс бүтэн нэг сарын хугацаанд Smart UB апп-аар дамжуулан ОНХС-гийн хөрөнгөөр санхүүжүүлэх төсөл, арга хэмжээний талаарх иргэдийн саналын үр дүн дээрх санааг батлав.

Иргэдийн санал ийнхүү хоёр туйлд хуваагдахад нөлөөлж буй гол үзүүлэлт нь амьдрах орчин.  Тухайлбал, гэр хорооллын иргэд дахин төлөвлөлт буюу орон сууцны бүтээн байгуулалт, инженерийн шугам сүлжээ, дэд бүтэц, эрчим хүчний эх үүсвэрийг нэмэгдүүлэхэд ОНХС-гийн хөрөнгийг зарцуулах сонирхолтойгоо илэрхийлжээ. Тэгвэл орон сууцныханд цэцэрлэгт хүрээлэн, соёл амралтын орчин, нэгдсэн гарааш, авто зогсоолын хэрэгцээ хамгийн их үгүйлэгдэж байна. Харин аль аль нь цэцэрлэг, сургууль нэмж барих, одоо байгааг нь өргөтгөх шаардлагатай гэж үзэж буйгаараа нийтлэг аж. Энэ жилийн хувьд нийслэлийн ОНХС-гийн санал асуулгад урьд өмнөх жилүүдтэй харьцуулахад илүү олон иргэн хамрагджээ. Нийслэлийн есөн дүүрэг, 171 хорооны санал өгөх эрхтэй 800 мянган иргэний 46.21 хувь нь Smart UB апп-аар дамжуулан цахимаар саналаа өгсөн байна. Өнгөрсөн жилийнхтэй харьцуулахад иргэдийн оролцоо энэ удаад 3.2 хувиар нэмэгдсэн байна.

Швейцарын хөгжлийн агентлагийн дэмжлэгтэйгээр Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар, Азийн сантай хамтран хэрэгжүүлж буй “Хотын засаглалыг сайжруулах төсөл”-ийн хүрээнд ОНХС-гийн санал асуулгыг сүүлийн хоёр жилд цахимаар нийслэл даяар зохион байгуулж эхэлжээ. Цар тахлын улмаас зорчих хөдөлгөөнийг хязгаарлахаас аргагүй болсон хүнд цаг үед ОНХС-гийн үйл ажиллагаанд иргэд цахимаар оролцох боломжтой болсон нь хамгийн том дэвшил. Санал асуулгад цахим шилжилт хийгээгүйсэн бол ОНХС дахь иргэдийн оролцоо урьд өмнөх жилүүдийнхээс муу байж болзошгүй байв.

Тоон мэдээллээс харахад цахимаар санал өгөх нь цаасаар санал өгснөөс цаг хугацаа болоод үр дүн, иргэдийн оролцооны хувьд хамаагүй илүү байна.

Зөвхөн Хан-Уул дүүргийн жишээн дээр гэхэд цахимд шилжихээс өмнө зөвхөн саналын хуудасны хэвлэлтийн зардалд 8.2-9.5 сая төгрөг зарцуулдаг байжээ. Харин Smart UB апп-аар санал авч эхэлсэн 2020 онд тус дүүргийн бүх зардал зургаан сая төгрөгт багтжээ.

ОНХС бол тэнцвэртэй хөгжлийг дэмжихийн тулд тухайн бүс нутагт оршин суудаг иргэдийн саналыг үндэслэн бүтээн байгуулалт, амьдрах таатай орчныг бүрдүүлэхэд чиглэсэн хөрөнгийн эх үүсвэр юм.

Ардчилсан үзэл санаагаар тайлбарлавал, иргэд амьдарч байгаа нутаг орондоо өөрсдийнхөө сайн сайханд чиглэсэн төсөл хөтөлбөрийг санаачилж, тус сангийн хөрөнгөөр хэрэгжүүлэх боломжтой. Ингэснээр улсын төсөв хэмээх нийтийн мөнгөний захиран зарцуулах, шийдвэр гаргалтад энгийн иргэн та бид оролцож байна гэсэн үг.

ОНХС-гийн эх үүсвэр мэдээж улсын төсөв. Тэгэхдээ НӨАТ, газрын тосны нөөц ашигласны төлбөрийн орлого, АМНАТ, хайгуул хийх, олборлолт хийх тусгай зөвшөөрлийн орлого зэргийн тодорхой хувиар тооцож бүрдүүлдэг.

Энэ орлогоос энэ жил нийслэлийн ОНХС-нд 31.3 тэрбум төгрөг төсөвлөсөн бөгөөд хуулийн дагуу үүний 30 орчим хувь нь дүүргүүдийн ОНХС-нд хуваарилагдаад байна. Энэ мөнгийг дүүргийн удирдлагууд оршин суугчдын санал хүсэлтэд тулгуурлан төлөвлөснийхөө дагуу толгой мэдэн захиран зарцуулах эрхтэй.

Өөрөөр хэлбэл, 2020 онд иргэдийн ирүүлсэн санал санаачилга, мөн үр ашиг, дүүргийнхээ нийгэм, эдийн засгийг хөгжүүлэх үндсэн чиглэлд нийцүүлэн, газар зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд харшлахгүй төсөл, арга хэмжээг санхүүжүүлнэ. 2021 онд нийслэлийн ОНХС-аас дүүргүүдэд хэрэгжүүлэх төсөл хөтөлбөр, арга хэмжээнд 18 тэрбум төгрөг зарцуулахаар төлөвлөжээ.

Нийслэл болон дүүргийн ОНХС-ийн хөрөнгөөр хэрэгжих төсөл, арга хэмжээний санхүүжилтийг дүүргээр болон хөрөнгө оруулалтын төрлөөр эрэмбэлэхэд дараах дүр зураг бууж байна. Ихэнх дүүрэг нийтийн эзэмшлийн зам талбайгаа тохижуулахад сангийн хөрөнгийг зарцуулахаар төлөвлөж буй бол хамгийн олон хүн амтай БЗД, СХД-т энэ зун гэрэлтүүлгийн ажил нэлээд хийгдэх төлөвтэй байна. Харин ХУД-т нэлээд олон хорооны нутаг дэвсгэрийг ОНХС-гийн эх үүсвэрээр камержуулахаар шийджээ.

Үүний дараа хорооноос илгээсэн саналыг нь дүүргийн ОНХС-ийн ажлын хэсэг хүлээн авч нэгтгээд, Засаг даргын зөвлөлийн хуралд танилцуулдаг байна. Харин Засаг дарга үүнийг дүүргийн ИТХ-даа өргөн мэдүүлэх ба дүүргийн дээд шатны удирдлага хөрөнгө оруулалт, хөтөлбөр, төсөл, арга хэмжээ тус бүрээр нь хэлэлцэн баталдаг аж. Тийнхүү дараагийн шат болох нийслэлийн хэмжээнд Засаг дарга, ИТХ гэсэн дарааллын дагуу хэлэлцэж, батлагдах учиртай. Нэг ёсондоо эхний хагас жилд таны илгээсэн санал тухайн оныхоо 12 дугаар сарын 15-ны дотор нийслэлийн ирэх оны төсөвт туссанаар албаждаг гэсэн үг.

Харин хэрэгжилтийн үе дараа оноос эхэлнэ. Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуулийн дагуу ирэх жилийн эхний улиралд багтан гүйцэтгэгчийг нээлттэй сонгон шалгаруулалтаар тодруулна. Хүүхдийн тоглоомын талбай, аль эсвэл зөөврийн худаг, магадгүй орон сууцны гадна фасад өнгөлөх гэж буй бол тэр чиглэлийн компаниуд хоорондоо өрсөлдөж сайн чанар, боломжийн үнэ санал болгосон компани нь таны өгсөн саналыг биежүүлэх эрхтэй болно гэсэн үг. Мэдээж Монголд бүтээн байгуулалтын салбар улирлын чанартай тул дулаан саруудад л тохижилт, засвар үйлчилгээ хийгдэж, намар дуусдаг. Ийм л дарааллын дагуу иргэн таны өнөөдөр өгсөн санал хамгийн багадаа 1.5 жилийн дараа бодит үр дүн болж гарна. Эцэст нь хэлэхэд, хэрэв таны өгсөн санал төлөвлөгөөнд тусаагүй бол яагаад гэдгийг нь хорооны дарга заавал тайлбарлах ёстой.

Иргэн бүр тэгш боломжоор хангагдаж, эн тэнцүү оршихын гарц нь иргэний идэвхтэй оролцоо. Магадгүй та сэтгэл хангалуун амьдарч байж болох ч нэг улсаар овоглож, нэг хотын агаараар амьсгалж буйн хувьд бусдын төлөө ч бас санаа тавиарай.

ОНХС-гийн хөрөнгийг захиран зарцуулахад иргэдэд заавал ойлгох ёстой нэг чухал зүйл бий. Таны энэ хавар өгсөн саналын үр дүн ирэх жилийн намар л биелэлээ олно. Угаасаа дүрэм журмынхаа дагуу хэрэгжиж байгаа нь тэр. Цахимаар өгсөн таны саналыг оны эхний хагаст багтаж хүлээн аваад, нэгтгэж эрэмбэлээд улмаар хорооны Иргэдийн нийтийн хурлаар хэлэлцэж, хэрэгжүүлэх саналын жагсаалтыг баталдаг.